Ana Sayfa‎ > ‎

Röportaj - Oğuz Kurtili - Bölüm 4


B.Ç.:New York’a gelmeden,Küba salsası diye bir şekillendirme yapamıyoruz şu an.Peki bu terim ne zaman ortaya çıkıyor?

O.K.:Tabi,anladım.  Şimdi,Küba salsa olarak,kelime olarak ele aldığımız zaman orada salsa kelimesi var.Demekki salsa kelimesi olduktan sonra ortaya çıkacak.O zamana gelene kadar ne vardı?Değişik karışımlar vardı.Özel isimler olması gerekmiyor.En sondaki müzik neyse hepsini toplayarak geliyor.O çok önemli.Mambo,danzondan çok farklı bir şey değil.Tabiki görünüşte çok farklı.Dinlediğiniz zaman “ne alakası var?” dersiniz ama orkestrayı incelediğiniz zaman,orkestranın sahip olduğu öğeler,müzisyenlerin enstrümanları çalış biçimlerine baktığınız zaman mutlakaki danzon etkilerini göreceksiniz.Cha cha cha kardeşi,bolero aynı şekilde.Son etkisi vokallerde olabilir.Afro vokal etkileri olacak.Müziği böyle ise,dansı da tabi karman çorman bir şey olacaktır.

B.Ç.:Ama salsa New York’ta ortaya çıktı diyebiliriz değil mi?

O.K.:Tabiki öyle.İsmen,salsa ismiyle beraber öyle ama salsa dansı bana göre heryerde ortaya çıkmış.Kolombiya’da,Meksika’da,Küba’da,Porto Riko’da,Miami’de o da çok önemli,Los Angeles’te her tarafta ortaya çıkmış.Belki o zaman Avrupa’da da vardı.Sonuçta ilgileniyorlarsa orada da vardır.

B.Ç.:Orta Amerika’da birleşerek..

O.K.:Büyüyerek,bir çığ gibi düşünebilirsiniz.

B.Ç.:Sonuçta denize yakın yerlere gidiyorlar.

O.K.:Belki de.Alışık olduları için:)

B.Ç.:Oralarda çok değişik yapılanmalar oluyor.Ve bir de New York çok ünlüyken,Los Angeles’te oluşmaya başlayan salsa çok fazla göze çarpmıyor o anlarda belki de.

O.K.:Tabiki,aynen öyle.O kadar popülerse o zamanlarda New York,tabiki kimse dönüp bakmamıştır o dönemlerde Los Angeles’a.Tabiki Los Angeles’taki dansçılar da New York’a gitmeyi tercih etmişlerdir. Almanyadakiler de öyle.İpini koparan gitmiş diyebiliriz hatta.O dönemlerde dikkat etmemiz gereken çok önemli bir dans daha var,bir müzik türü daha var.Disco ve Hustle.Çok önemli.Swing’in çeşitli versiyonları var,rock’n roll oluşuyor belki daha sonra jive oluşacak.Fakat o dönemlerde hustle çok önemli.Bazı filmlerde yakalayabilirsiniz Saturday Night Fever gibi filmlerde daha çok yakalanabilecek bir dans türüdür.Hustle çizgisel bir dans temelinde.Çeşitli şekillerde sayılabiliyor.Swing etkisi de tabiki var.Daha sonra kendi formuna ulaşıyor.Yarışmaları düzenleniyor ve yarışmaları düzenlenen bir dans türü bir müzik türü olduğuna göre de popülerliği artıyor demektir ve çok etkili bir dans oluyor hustle.

B.Ç.:Hâlâ Amerika’da çok yaygın.

O.K.:Evet çok yaygın.Miami’de Hustle&Salsa Competition yapılıyor.Hatta buradan da başka bir şey çıkarılabiliyor.Demekki Miami salsasında hustle etkisi çok fazla var.Mümkün değil olmaması.Demin sizin dediğiniz gibi,foxtrot seyrediyoruz bir bakıyoruz salsa figürü görebiliyoruz içinde.Ama dediğimiz gibi hepsinin karışımı söz konusu ve Miami’deki dansta hustle etkisi çok büyüktür.Ve çok kol kombinasyonları da var hustle’da,bayanın spinleri de çok var.Zaman zaman yuvarlak bir hatta,çoğunlukla lineer bir hatta gidebiliyor.Çok show a yönelik bir dans.Yarışmalara yönelik bir dans olduğundan öyle olmuş zamanında.Ve New York tarzının çok önemli bir bileşkesidir hustle.

B.Ç.:Bir de Amerika’da  two steps dansları var.

O.K.:Onlar da en temel kapalı pozisyondaki dans türleri.

B.Ç.:Onların da etkisi oluyor mu?


O.K.Yani ,kapalı pozisyon zaten çoktan keşfedilmiş ve yapılmıştı two steps sadece çok az dans etmeyi bilenlerin yapmış olduğu bir şey olabilir. Tep-adım-tep-adım şeklinde de olabilir ve adım-adım-adım-adım şeklinde de olabilir.Demin oriente bölgesinde bahsettiğimiz changui gibi öz danslar öyle mesela.Kapalı pozisyon tep-adım-tep-adım şeklinde yapılıyor.Farklı bir figür beklenmez.Belki de kırsal bölgelerden ortaya çıkan en basit dans türlerinden bir tanesi.Amerika için.

B.Ç.:Aslında tep-adım-tep-adım diye baktığımız zaman bachata bile..

O.K.:Bachata’da araya ekstra adımlar girerek olabiliyor.Bachata’da da tabi yorumlar çok farklı aslında.Orada da biraz sıkıntı seziliyor.Bachata’da da Avrupa etkisi çok var bizim ülkemizde.Fakat Dominik tarafıyla karşılaştırıldığında daha farklı bir dans formülüyle karşılaşacak dans eden arkadaşlar.

B.Ç.:Bachata’ya geleceğiz tekrar.Salsa’da New York’da artık bir oluşum var.

O.K.:Peki kelime nereden geldi?Bir tane plak şirketinden geldi.Fania All Stars.Oluşumunu yapan Fania Plak Şirketi’nden geliyor.Çoğunluğunu Porto Rikolu müzisyenlerin oluşturduğu bir orkestra kuruluyor.Bunun içerisinde Kübalı Celia Cruz da var.Tito Puente geliyor zaman zaman.Ve bir çok,çok ünlü sanatçı var.İsim salsa olana kadar başka isimler de deneniyor.Bomba.Porto Riko’ya ithafen tabi bomba.Yeni bir şey değil,çok çok eski bir ritm.Bazen cumbia.Onlar tabi eski.Yeni olarak bir tek bembe.

B.Ç.:Yani biraz daha Cuban mı?

O.K.:Tamamen karışım.Aslında Miami kökü diyebiliriz çünkü Gloria Estefan’ın daha çok uğraştığı bir şey gibi gözüküyor bembe.Yani tam isim oturana kadar birtakım denemeler var.Mesela Gloria Estefan’ın “Conga”sı var. Çok ünlü bir parça.Hâlâ gece kulüplerinde duyabiliyoruz.Ama orijinal congayla hiçbir alakası yok.Aslında o bir salsa.Onun gibi bembe parçaları var Gloria Estefan’ın.Dediğimiz gibi cumbia’yla karışmış bazı şeyler var Kolombiya’dan gelen.Bomba,Porto Riko’nun karnaval müziği ve dansı.Aynı şekilde conga da Küba’nın karnaval müziği ve dansı.Samba’nın Brezilyanın olduğu gibi.Birtakım isim arayışları olmuş.En sonunda parlak bir zeka salsayı buluyor.Ya da parlak zeka demeyelim de bir şekilde salsa popüler oluyor ve Fania Plak Şirketi kendi kurduğu orkestraya Fania All Stars adını veriyor.Yaptıkları müzik de salsa olarak biliniyor ve başını alıp gidiyor dünya çapında.Şimdi New York’da salsa oluştu ve film çevrildi.Film çok önemli.1-2 tane film var.Daha önce denenmiş ve hüsrana uğramış filmler de var.Fakat  Robbie Rosa’nın oynadığı bir “Salsa” filmi var,onunla beraber bütün dünyaya tanıtılmış oluyor.

B.Ç.:Peki ilk başlarda,salsa çıktığı zaman,bu müzikle yapılan dans şu an bildiğimiz salsa mı?Bu format o zaman müzikle birlikte çıkıyor mu daha sonra?

O.K.:Tahminimiz tabiki hiç kimse dansla o kadar uğraşmıyordu.Şimdi şunu bilmek gerekiyor,Türkiye’de çoğunlukla dans eden arkadaşların yanlış bir fikri var.Dans bazlı düşünülüyor.Müzik bazlı düşünülmesi lazım.Önce müzik çıkar,sonra dans.Salsa dansından değil müziğinden konuşalım.Müzik çıkar,dansı 10 sene sonra oturur.Salsa 70 lerde çıktıysa müzikal olarak,dansı da teknoloji yayılımları dönem dönem dünyada etkili oluyor,80 lerde oturmuş diyebiliriz.Ama salsa olarak.Bunun ayırımı yok.Los Angeles’ı,Kübası,Porto Riko’su Kolombiya tarzısı yok.Salsa olarak var sadece.Saf salsa müziği,saf salsa dansı.

B.Ç.:Salsa bir karışımdır ama artık saf oldu diyebiliriz.

O.K.:Evet,yani o dönemler için öyle diyebiliriz.Çünkü bir öncü grup var;Fania All Stars.Onun müziği salsaysa,o müzik eşliğinde yapılan dans da salsa diyebiliriz.Fakat kimin yaptığı da çok önemli burada.

B.Ç.:Peki Fania All Stars’ın yaptığı salsa müziği için en kök salsa müziği diyebilirmiyiz?

O.K.:Tabiki yani isim babaları onlar olduğuna göre öyle demek bana göre uygun.Tabiki yorumdan yoruma değişir,açıktır.Fakat bana göre uygundur ve meraklı olan arkadaşlara biz salsa müziğini anlattığımızda mutlaka Fania All Stars’ın bir parçasını dinletiriz ve beraber bir analizini de yaparız ki çok daha anlaşılması kolay oluyor.Çok daha net bir formülü var diğer ülkelere gittikten sonraki karışmış müziği göre diyelim.Daha saf.daha net,daha anlaşılabilir bir formülü var,daha yumuşak. Dansa geldik.Dediğimiz gibi,New York’da patladıysa Palladium New York’da mambodan sonra salsa popüler oldu diyebiliriz veya başka mekanlarda.Peki dans eden insanlar kimler?Gene aynı karışımdaki insanlar.Kübalı birisi dans ediyorsa neile dans edecek? Birincisi kendi memleketinden getirdiği öz danslarını kullanacak artı görmüşse ilgi duymuşsa Amerikadaki var olan dansların etkileriyle buluşturacak kendi dansını ve o şekilde dans etmiş olacak.Kolombiyalıysa dans eden kişi kendi halk dansı,en etkilisi cumbia ise cumbia bedeniyle dans etmeye başlayacaktır diye tahmin ederiz.Kafamızda bunu böyle canlandırabiliriz.Porto Rikoluysa gene kendi ülkesindeki etkilenmiş olduğu dans şekilleriye ve televizyonlarında yayınlanmış olan dans programlarının etkisiyle öğrenmiş olduğu dansı uygulayacaktır.Burada profesyonel dansçıları aramıyoruz.Profesyonel taraftan yaklaşırsak o dönemlerde belki ünlü olan dansçılara baktığımız zaman Porto Riko’da daha çok ön planda,orada da bir arayış var ve hareketlerin isimleri yok.Öne geri adımları var ve bunun ismi mambo step diye öğretiliyor galiba bir gün.Mambo step değil,öne geri adım sadece veya hiçbir şey değil.Sadece öne geri adım basıyor.Cross body lead gene var ama adı yok.Right turn, Cross body inside turn belki var ama isimleri yok.Dolayısıyla öğretim de belli bir formatta yapılabiliyor.Bugünkü gibi değil.Bir karışım,almış başını gidiyor.Çok eski dans görüntüleri var bizde,göreceksinizki orada NY,LA gibi çok ünlü olmuş stilleri biliyorsanız eğer hiçbir formata uymuyor.Ne Miami’ye uyuyor ne NY’a ne LA’e ne Küba’ya hiçbir tanesine yine Kolombiya’ya hiçbirine uymayan bir karışım.Ne biliyorsa o.Belki ritm kaçırıyor arada.1-2-3 basmıyor 1-2 basıyor arada bir.Bunlar hiç problem değil.Müzik çalıyor,dans ediyorlar.Dansın ticari olması lazımki belli formatlara girebilsin.İyi dansçılar gösterilerini yapıyorlar ama sosyal dansçılar da ne biliyorlarsa kendi keyiflerine göre dans ediyorlar.Dolayısıyla format format danslar yok o dönemlerde.

B.Ç.:10 sene içinde zaten Porto Rikoluların,Kübalıların,Meksikalıların hepsinin New York’ta yaptıkları değişik bir dansla bir formata girmeye başlıyor.

O.K.:Tabiki.Bir karışım oluyor,bir koreografi olmaya başlıyor.

B.Ç.:Bir Kübalı Porto Rikoluyla dans ediyor,o ondan bir şey kapıyor diğeri ondan.Sonuçta şu anda da..

O.K.:Hâlâ ilerliyor zaten.

Devamı: http://www.salsalogy.com/home/roportaj---oguz-kurtili---bolum-5

Comments